ออกแบบแสงสว่างโคมไฮเบย์ด้วย DIALux: แสงที่ใช้งานได้จริง

การออกแบบระบบไฟโรงงาน ไฟอุตสาหกรรม หลายโครงการยังใช้วิธีคำนวณด้วยมือหรืออิงสูตรสำเร็จ เช่น ดูจากวัตต์ต่อพื้นที่หรือจำนวนโคมต่อช่องเสา ซึ่งวิธีเหล่านี้อาจพอบอกได้ว่า “ต้องใช้กี่ดวง”
แต่ไม่สามารถตอบคำถามสำคัญได้ว่า

• • แสงสว่างสม่ำเสมอหรือไม่
  • มีจุดมืดหรือเงาบังตรงไหน
  • หรือเมื่อใช้งานจริง พนักงานจะรู้สึกล้าตาและไม่ปลอดภัยหรือเปล่า

เหตุผลที่งานอุตสาหกรรมในปัจจุบันเลือกใช้ DIALux โปรแกรมออกแบบแสงสว่างที่คำนวณจากข้อมูลจริงของโคมไฟและสภาพพื้นที่จริง เพื่อให้ได้ “คุณภาพของแสง” ไม่ใช่แค่ตัวเลขบนกระดาษ ขั้นตอนการออกแบบโคมไฮเบย์ด้วย DIALux ตั้งแต่การเตรียมข้อมูล การตั้งค่า ไปจนถึงการอ่านผลลัพธ์แบบที่วิศวกรใช้งานจริงในโครงการโรงงานและคลังสินค้า

1.เตรียมข้อมูลให้ถูกตั้งแต่ต้น

การคำนวณใน DIALux จะถูกหรือผิด ขึ้นอยู่กับ ข้อมูลที่ใส่เข้าไปตั้งแต่แรก หากข้อมูลคลาดเคลื่อน ผลลัพธ์ทั้งหมดจะใช้งานไม่ได้ทันที

1.1 ไฟล์โคม (IES หรือ LDT)

ต้องใช้ไฟล์ IES หรือ LDT จากผู้ผลิตโคมไฟเท่านั้น
ไฟล์นี้คือข้อมูลดิจิทัลที่บอกลักษณะการกระจายแสงจริงของโคมแต่ละรุ่น ไม่สามารถเดาหรือสร้างขึ้นเองได้

หากไม่มีไฟล์นี้ การออกแบบถือว่ายังไม่สมบูรณ์ในเชิงวิศวกรรม

1.2 ขนาดพื้นที่และความสูง

ต้องระบุขนาดพื้นที่ตามจริง ทั้ง

• • ความกว้าง
  • ความยาว
  • ความสูงหลังคา (Clear Height)
  • และความสูงติดตั้งโคมจริง (Mounting Height)

โดยเฉพาะในโรงงาน ความต่างของความสูงเพียง 1–2 เมตร ส่งผลต่อระดับแสงอย่างมีนัยสำคัญ

1.3 ค่าสะท้อนพื้นผิว

ควรกำหนดให้ใกล้เคียงความเป็นจริงมากที่สุด เช่น

• • พื้นคอนกรีตทั่วไป ≈ 20%
  • ผนังสีอ่อน ≈ 50–70%
  • โครงสร้างเหล็กหรือเพดานโรงงาน ≈ 30%

ค่าเหล่านี้ส่งผลต่อการสะท้อนแสงและค่าความสว่างโดยรวมของพื้นที่

1.4 Maintenance Factor (MF)

ในสภาพโรงงานจริง แสงจะลดลงตามเวลา จากฝุ่น คราบ และการเสื่อมของชิป LED
โดยทั่วไปโรงงานอุตสาหกรรมมักตั้งค่า MF ประมาณ 0.7–0.8 เพื่อสะท้อนสภาพการใช้งานจริงในระยะยาว

2.ขั้นตอนออกแบบใน DIALux 

ขั้นตอนที่ 1: สร้างพื้นที่

สร้างพื้นที่ตามขนาดจริง
หากเป็นคลังสินค้าที่มี ชั้นวาง (Racking) หรือโครงสร้างบังแสง ต้องจำลองเข้าไปในโมเดลด้วย เพราะสิ่งเหล่านี้มีผลต่อเงาและจุดมืดในช่องทางเดิน

ขั้นตอนที่ 2: นำเข้าโคมไฟ

Import ไฟล์ IES/LDT เข้าโปรแกรม
ตรวจสอบให้แน่ใจว่า

• • ค่า Lumen
  • และ Watt
    ตรงกับ Datasheet ของโคมจริงที่จะใช้ในโครงการ

ขั้นตอนที่ 3: กำหนดตำแหน่งวัดแสง

• • ตั้งค่า Mounting Height ให้ตรงกับหน้างาน
  • กำหนด Work Plane เช่น
    • ระดับพื้น (0.00 m) สำหรับคลังสินค้า
    • ระดับโต๊ะงาน (ประมาณ 0.75–0.85 m) สำหรับไลน์ผลิต

ขั้นตอนที่ 4: จัดเรียงโคม

ใช้ฟังก์ชัน Automatic Arrangement เพื่อให้โปรแกรมช่วยคำนวณจำนวนโคมเบื้องต้นตามค่า Lux เป้าหมาย เช่น 300 Lux
จากนั้นปรับระยะห่าง (Spacing) และตำแหน่งโคมให้เหมาะสมกับโครงสร้างจริง

3.ค่าที่ต้องตรวจสอบหลังคำนวณ

เมื่อกด Calculate แล้ว ไม่ควรดูแค่ค่า Lux ตัวเดียว แต่ต้องพิจารณาค่าหลักต่อไปนี้ร่วมกัน

3.1 ค่าแสงเฉลี่ย (Average Lux – Eₐᵥ)

ต้องไม่น้อยกว่ามาตรฐานที่ใช้งาน เช่น

• • คลังสินค้าทั่วไป ≈ 150–200 Lux
  • พื้นที่ประกอบงาน ≈ 300–500 Lux

3.2 ความสม่ำเสมอของแสง (Uniformity – U₀)

คำนวณจาก ค่าต่ำสุด / ค่าเฉลี่ย
สำหรับงานอุตสาหกรรม ควรอยู่ราว 0.4–0.6
หากต่ำกว่านี้ พื้นที่จะมีจุดมืดชัดเจนและเพิ่มความเสี่ยงอุบัติเหตุ

3.3 ค่าแสงแยงตา (UGR)

สำหรับโคมไฮเบย์ที่ติดตั้งสูง ค่า UGR มักไม่รุนแรง
แต่หากติดตั้งต่ำหรือใช้โคมที่ควบคุมมุมแสงไม่ดี ควรตรวจให้ค่า UGR ไม่สูงเกินประมาณ 22–25 เพื่อไม่ให้รบกวนสายตาผู้ปฏิบัติงาน

4.เทคนิคและข้อควรระวังที่มักถูกมองข้าม

• • เลือกมุมเลนส์ให้เหมาะกับความสูง
    • เพดานสูงมาก ควรใช้มุมแคบเพื่อดึงแสงลงพื้น
    • เพดานต่ำ ควรใช้มุมกว้างเพื่อเพิ่มความสม่ำเสมอ
  • อย่าลืมสิ่งกีดขวางจริง
    คาน โครงสร้างเหล็ก หรือท่อดักท์ขนาดใหญ่ หากไม่ใส่ในโมเดล แสงที่คำนวณได้จะไม่ตรงกับหน้างานจริง

บทสรุป

การใช้ DIALux ในการออกแบบโคมไฮเบย์ ช่วยเปลี่ยนการตัดสินใจจากความรู้สึกและประสบการณ์ล้วน ๆ
มาเป็นการออกแบบที่มี ตัวเลขรองรับและตรวจสอบได้

ผลลัพธ์ที่ได้ไม่ใช่แค่ภาพสวย ๆ บนหน้าจอ แต่คือ

• • เอกสารคำนวณที่ใช้อ้างอิงได้จริง
  • ลดความเสี่ยงติดโคมน้อยหรือมากเกินไป
  • ควบคุมงบประมาณโครงการได้แม่นยำ
  • และสร้างสภาพแสงที่ปลอดภัยสำหรับการทำงานระยะยาว

สำหรับงานอุตสาหกรรม การออกแบบแสงที่ดีไม่ใช่ต้นทุน แต่คือการลงทุนที่ช่วยลดปัญหาและค่าใช้จ่ายในอนาคต และ DIALux คือเครื่องมือที่ช่วยให้การลงทุนนี้ “ถูกต้องตั้งแต่ครั้งแรก”

NINE LIGHTING แสงสว่างที่คุณวางใจได้ จากแบรนด์ที่คุณเลือก พื้นที่รวมแบรนด์ชั้นนำ ให้คุณเลือกซื้อไม่ว่าจะสปอร์ตไลท์ โคมไฟไฮเบย์ โคมถนน หลอดไฟ LED ไฟโซล่าเซลล์ และเสาไฟ สนใจสอบถาม-สั่งซื้อเกี่ยวกับสินค้าเพิ่มเติมได้ที่  Line : @NINELED